In de wereld van actiegroepen neemt de Oekraïense vrouwenbeweging Femen een bijzondere plaats in. Deze dankt ze niet alleen aan haar niet aflatende strijdlust, maar vooral ook aan haar opzienbarende stijl. De vrouwen van Femen demonstreren als het maar even kan topless. Dat wordt ze niet door iedereen in dank afgenomen. Niet alleen fatsoensrakkers, ook traditionele feministes hebben hun bedenkingen - het zou afleiden van de zaak waar ze voor strijden en het ranzige imago van Oekraïne als seksparadijs alleen maar versterken.
Femen trekt zich weinig aan van alle kritiek. De topless protestacties krijgen veel aandacht, bereiken een groot publiek, brengen een maatschappelijke discussie op gang en kunnen van daaruit aanzetten tot verandering en daar gaat het uiteindelijk toch om. Dat de meeste demonstraties op deze manier uitlopen op een niet al te zachtzinnige confrontatie met de politie nemen de activistes op de koop toe.
De strijd van Femen richt zich in het algemeen op het verkrijgen van meer vrijheid en democratie en op gelijke rechten voor man en vrouw. Speerpunt vormt de strijd tegen de seksindustrie, de in Oekraïne welig tierende vrouwenhandel en prostitutie, waar al vele jonge kansarme meisjes het slachtoffer van zijn geworden.
De protesten hebben ook een politieke dimensie. Huidig president Janoekovitsj en premier Azarov vormen met hun afbraakbeleid een geliefd doelwit. Maar ook de kopstukken van de oppositie moeten het ontgelden, zijn in de ogen van Femen geen haar beter. Zo proberen de vrouwen het Oekraïense volk een spiegel voor te houden met de vraag: waar blijft de echte oppositie?
De strijd van Femen beperkt zich niet tot eigen land. Zo is er actie gevoerd uit solidariteit met de Arabische Lente, de Occupy beweging en het protest in Rusland tegen de frauduleuze verkiezingen.
Dit alles maakt 2011 niet alleen tot het jaar van de demonstrant maar ook tot het jaar van Femen.
Beelden van de acties wil het Oog van Protest je uiteraard niet onthouden. Hierbij een uitgebreid jaaroverzicht.
Beelden van de acties wil het Oog van Protest je uiteraard niet onthouden. Hierbij een uitgebreid jaaroverzicht.
Kiev, januari – Uit solidariteit met de Arabische Lente roept een activiste van Femen voor de Egyptische ambassade om het aftreden van Mubarak.
Kiev, februari – Protestactie tegen de nieuwe gemeentelijke verordening die het verzamelen van oud meubilair, drogen van wasgoed en onzedelijk gekleed gaan op het eigen balkon in het centrum van de stad strafbaar stelt.
Kiev, februari – De seksistische uitspraken van president Victor Janoekovitsj tijdens het World Economic Forum in Davos bezorgen de vrouwen van Femen een acute aanval van diarree.
Kiev, maart – Protestactie tegen de komst van de Nieuw-Zeelander Greg die bij een wedstrijd van een radiostation een seksreis naar Oekraïne heeft gewonnen met als klap op de vuurpijl, een bruid naar keuze.
Kiev, maart – Femen steekt de getroffenen van de kernramp in Fukushima een hart onder de riem door bewondering te tonen voor de veerkracht van het Japanse volk.
Odessa, maart – Ook persconferenties worden in stijl gegeven zoals hier na een demonstratie tegen prostitutie.
Kiev, april – Demonstratie tegen het weer groeiende fascisme in eigen land op een herdenkingsdag van slachtoffers van naziconcentratiekampen in WO2.
Tsjernobyl, april – Een activiste van Femen bewaakt precies 25 jaar na de kernramp de nog altijd verboden 30-kilometer zone.
Kiev, april – Alina Kovalchuk van Femen protesteert tegen de slechte medische nazorg van de getroffenen van de kernramp in Tsjernobyl. Ook bij haar is onlangs als gevolg van blootstelling aan straling schildklierkanker geconstateerd – voor adequate behandeling is geen geld.
Kiev, juni – Actie uit solidariteit met vrouwen in Saudie-Arabië die het daar geldende rijverbod negeren.
Kiev, juni – Femen voert op de binnenplaats van het gerechtshof de klucht ‘Twee beulen en een konijn’ op, een parodie op de strafzaak tegen de van machtsmisbruik en verduistering beschuldigde ex-premier en huidig oppositieleider Julia Timosjenko.
Kiev, juni – Politie arresteert twee ‘lookalikes’ van Julia Timosjenko, die voor het gerechtshof geld en blote borsten aanbieden in ruil voor haar vrijheid.
Kiev, juni – Tijdens een feestelijke bijeenkomst precies een jaar voor de aftrap van Euro 2012, wordt de organisatie de rode kaart voorgehouden. Femen vreest een toename van de prostitutie tijdens het evenement – er worden nu al ‘speciale’ arrangementen op internet aangeboden.
Kiev, juli – Activistes speuren met grote camera’s de straten af op zoek naar zaken die het daglicht niet kunnen verdragen – actie uit solidariteit met drie Georgische fotojournalisten die vastzitten op verdenking van spionage.
Kiev, augustus – Activistes worden gearresteerd bij het snoeien van sierperken tijdens de viering van 20 jaar onafhankelijkheid – een periode waarin de overheid zich meer heeft bekommerd om de belangen van de oligarchen dan om die van het volk, dat door het snoeien in de uitgaven voor onderwijs en gezondheidszorg hard getroffen wordt.
Kiev, september – Femen protesteert voor het gerechtshof tegen de hondse behandeling, tegen de onwettige arrestaties van haar leden bij vreedzame demonstraties.
Kiev, september – Alexandra Shevchenko verstoort voor de ogen van Paris Hilton de ‘Miss Oekraïne’-verkiezing, in de ogen van Femen een vrouwonvriendelijke vleeskeuring.
Kiev, oktober – Op de dag van de veroordeling van oppositieleider Julia Timosjenko tot 7 jaar cel klimmen activistes op het dak van de ingang van een warenhuis om ten overstaan van de aanhang van Timosjenko en een grote politiemacht een beroep te doen op het gezonde verstand.
Kiev, oktober – Politie grijpt in bij een voorstelling van het sprookje ‘Kolobok’ voor het presidentieel paleis. Met leuzen als ‘We live like animals’ en ‘We want to be Europeans’ lieten de activistes weten dat Janoekovitsj het niet in zijn hoofd moet halen toenadering te zoeken tot Rusland, nu het zicht op integratie met Europa door gevangenzetting van Timosjenko is vertroebeld.
Kiev, oktober – Arrestatie bij een demonstratie in de Kiev Zoo tegen de slechte behandeling van de dieren daar. Bijzondere exemplaren zijn stiekem verkocht en de rest kwijnt weg in te kleine kooien of komt om van de honger.
Parijs, oktober – Alexandra, Eugenie en Inna kloppen als kamermeisjes aan bij de residentie van Dominique Strauss-Kahn om aan te bieden daar eens grondig te gaan huishouden. DSK geeft niet thuis.
New York City, november – Femen waait over naar New York om aan te sluiten bij Occupy Wall Street.
Kiev, november – Femen viert feest bij de Italiaanse ambassade om het aftreden van Berlusconi.
Rome, november – Alexandra eist onder het balkon van de paus vrijheid voor alle vrouwen. Politie is snel ter plekke.
Kiev, december – Verstoring van een manifestatie van ‘Front voor Verandering’, de oppositiepartij van ex-minister Jatsenjoek, in de ogen van Femen een opportunist, die samen met enkele schatrijke zakenmannen probeert te profiteren van het falende regeringsbeleid – het schijnt dat de partij zelfs haar aanhang betaalt om te demonstreren.
Moskou, december – Voor de poorten van het Kremlin voert Femen actie uit solidariteit met de demonstraties tegen Poetin vanwege geknoei met de uitslag van de verkiezingen. Politie grijpt hard in.
Minsk, december – Voor het hoofdgebouw van de Wit-Russische KGB vraagt Femen om vrijlating van alle politieke gevangen - precies een jaar na het bloedig neerslaan van het protest tegen Loekasjenko die door verkiezingsfraude opnieuw de macht had gegrepen. De reactie van de KGB loog er niet om – de activistes zijn gegrepen, ontvoerd en zonder kleren in een bos achtergelaten. Terug in Kiev lieten ze vriend en vijand weten door te gaan met demonstreren.
***
Tot zover het overzicht over 2011. Wie meer wil weten over Femen of haar acties wil gaan volgen, kan terecht op het Femen LiveJournal. Voor wie het Russisch niet machtig is, biedt Kiev Connexions (ook op OBA) een prima alternatief.
Tot slot, sinds kort is er ook een Nederlandse tak actief: Femen Holland. Het wachten is op een verdere internationale doorbraak maar dit lijkt slechts een kwestie van tijd.
Amsterdam, december – Femen Holland demonstreert voor de ingang van de Miljonair Beurs tegen de schaamteloze uitstalling van luxe, die de wereldwijde onvrede waaruit de Occupy beweging is gegroeid op wrange wijze illustreert.
